КИРИШ ................................................................................................................1
I БОБ. “ЧАПАҚАЙЛИК” ФЕНОМЕНИ ВА “ЎНАҚАЙ-ЧАПАҚАЙ”
ҲАРАКАТЛАР АСИММЕТРИЯСИ ...............................................................12
1.1.“Чапақайлик” феномени ва ўнақай-чапақай ҳаракатлар илмий-амалий
муаммо сифатида............................................................................................12
1.2.“Ўнақай-чапақай” ҳаракатлар асимметриясини симметризациялаш
соғлиқни кучайтириш ва жисмоний сифатларни пропорционал тартибда
шакллантириш пойдевори..................................................................................18
1.3.“Ўнақай-чапақай” ҳаракатлар асимметрияси ва уни
симметризациялашнинг педагогик асослари...................................................26
БИРИНЧИ БОБ БЎЙИЧА ХУЛОСАЛАР......................................................34
II БОБ. ТАДҚИҚОТ УСЛУБЛАРИ ВА УНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШ...........37
2.1. Тадқиқотни ўтказишда қўлланилган услублар ва методик тестлар.........37
2.2. Қўлланилган услуб-тестларнинг мазмуни ва улардан фойдаланиш
методикаси.............................................................................................................39
2.3. Ишлаб чиқилган ва қўлланилган тестларнинг ишончлилиги ҳамда
натижаларнинг объективлиги..............................................................................45
2.4. Жорий тадқиқотлар ва педагогик тажрибанинг объекти, муддатлари,
дастури ва уни ташкил қилиш тартиби...............................................................46
III БОБ. СПОРТ ЎЙИНЛАРИ БИЛАН ШУҒУЛЛАНУВЧИ
ТАЛАБАЛАР ВА 7-10 ЁШЛИ МАКТАБ ЎҚУВЧИЛАРИДА ЎНАҚАЙЧАПАҚАЙ ҲАРАКАТЛАР АСИММЕТРИЯСИ..........................................48
3.1. Спорт ўйинлари билан шуғулланувчи талабаларда ўнақай-чапақай
ҳаракатлар асимметрияси.....................................................................................48
3.1.1. Ўнг қўл ва оёқ, чап қўл ва оёқ мушаклари кучининг ривожланганлик
даражаси................................................................................................................ 49
3.1.2. Ўнг ва чап қўл мушакларининг кучланиш даражаси ва вақт-оралиқни
фарқлаш аниқлиги.................................................................................................53
3.1.3. Компьютерда ўнг ва чап қўл билан ишлаш тезлиги ўртасидаги
асимметриясини аниқлаш...............................................................................58
3.1.4. Спорт ўйинлари билан шуғулланувчи талабаларда ўнг ва чап қўл
тремори...................................................................................................................60
3.2. Ўнг ва чап томонларга айланма ҳаракатлар таъсирида мувозанат
сақлаш.....................................................................................................................62
3.3. Спортчи-талабаларда айрим техник усулларни ўнг ва чап қўл ёки оёқ
билан ижро этиш..............................................................................................653
3.4. 7-10 ёшли мактаб ўқувчиларида “ўнақай” ва “чапақай” ҳаракатлар
асимметрияси....................................................................................................71
3.4.2. 7-10 ёшли ўқувчиларда 2х14 м. га баскетбол тўпини уриб югуриш
тезлиги................................................................................................................73
3.4.3. 7-10 ёшли 7-10 ёшли ўқувчиларда ўнг ва чап оёқ билан 10 м.
оралиқдаги 1х1 м2 ли дарвозага тўп киритиш аниқлиги.................................76
3.4.4. 7-10 ёшли ўқувчиларда баскетбол тўпини юқоридан ўнг ва чап қўл
билан 4 м. оралиқдан саватга ташлаш аниқлиги................................................79
3.4.5. 7-10 ёшли ўқувчиларда жойда туриб бошни максимал амплитудада,
тезликда ва максимал марта ўнг ва чап томонларга кўзни юмиб айланма
ҳаракатлантириш даражаси................................................................................81
3.4.6. 7-10 ёшли ўқувчиларда танани 90
ͦолдинга эгилган ҳолатида чап ва ўнг
томонларга ўз ўқи атрофида максимал марта тез айлантириш давомида
мувозанат сақлаш..................................................................................................84
УЧИНЧИ БОБ БЎЙИЧА ХУЛОСАЛАР .......................................................86
IV БОБ. 7 ЁШЛИ ЎҚУВЧИЛАРДА «ЎНАҚАЙ-ЧАПАҚАЙ» ҲАРАКАТЛАР АСИММЕТРИЯСИНИ СИММЕТРИЗАЦИЯЛАШ
УСТУВОРЛИГИ..................................................................................................89
4.1. Ўнг ва чап қўл билак-кафт кучи, белгиланган куч ва вақт-оралиқни
фарқлаш аниқлигини тажриба давомида ўзгариш динамикаси........................90
4.2. Қўл мушакларининг портловчи инерцион ва оёқ мушакларининг
абсолют кучининг тажриба давомида ўзгариш динамикаси..........................101
4.3. Ўнг ва чап қўлда тўп уриб югуриш тезлиги ва уни саватга ташлаш
аниқлигини тажриба давомида ўзгариш динамикаси...................................105
4.4. Бош ва танани икки томонга навбатма-навбат айлантириш таъсирида
мувозанат сақлаш имкониятини тажриба давомида ўзгариш динамикаси...110
ТЎРТИНЧИ БОБ БЎЙИЧА ХУЛОСАЛАР ................................................114
ХОТИМА ............................................................................................................115
АМАЛИЙ ТАВСИЯЛАР .................................................................................117
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ .....................................119
