КИРИШ........................................................................................................... 5
1-боб. ГАЗ АРАЛАШМАЛАРИ ТАРКИБИДАН МЕТАННИ
АНИҚЛАШНИНГ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛАРИ ВА АСБОБЛАРИ
(адабиётлар шарҳи........................................................................................
12
1.1.Ёнувчан газларни аниқлашнинг оптик усуллари ва асбоблари.......... 13
1.2. Газлар анализининг термокондуктометрик усуллари ва асбоблари.. 15
1.3. Газлар аралашмаси таркибини назорат қилишнинг электрокимёвий
усуллари ва анализаторлари...........................................................................
17
1.4. Газ аралашмаларини назорат қилишнинг термокаталитик усули..... 18
1.5. Метанни (табиий газни) аниқловчи яримўтказгичли газ
сенсорлари......................................................................................................
24
1.5.1. Ёнувчан газларнинг металл оксидлари асосидаги яримўтказгичли
сенсорлари........................................................................................................
26
1.6. Биринчи боб бўйича хулосалар.............................................................. 30
2-боб. МЕТАННИНГ СЕЛЕКТИВ ТЕРМОКАТЛИТИК СЕНСОРИНИ
ИШЛАБ ЧИҚИШ ВА УНИНГ МЕТРОЛОГИК КЎРСАТГИЧЛАРИНИ
ТАДҚИҚ ЭТИШ............................................................................................
32
2.1. Газларнинг стандарт аралашмаларини тайёрлаш ва
сертификатлаш.................................................................................................
32
2.2. Ёнувчан газларни оксидланиш жараёнида металл оксидларининг
фаоллигини ўрганиш ва метаннинг селектив термокаталитик сенсори
учун катализатор таркибини танлаш.............................................................
36
2.3 Метанни аниқловчи термокаталитик сенсорнинг тузилиши, ишлаш
принципи ва тайёрлаш технологияси............................................................
44
2.4. Метан ва табиий газни аниқлаш жараёнида термокаталитик
сенсорнинг тавсифини ўрганиш...................................................................
48
2.4.1. Ишлаб чиқилган сенсорларнинг аналитик кўрсатгичларини
аниқлаш...........................................................................................................
48
3
2.4.2. Ишлаб чиқилган сенсорларнинг метрологик параметрларини
ўрганиш..........................................................................................................
57
2.4.3. Ишлаб чиқилган метан ва табиий газни аниқловчи сенсорнинг
қиёсий таҳлили.............................................................................................
64
Иккинчи боб бўйича хулосалар................................................................... 67
3-боб.АТМОСФЕРА ҲАВОСИ ТАРКИБИДАН МЕТАННИ
АНИҚЛОВЧИ СИГНАЛИЗАТОР ИШЛАБ ЧИҚИШ ВА УНИНГ
ТАВСИФИНИ ЎРГАНИШ...........................................................................
68
3.1. Метаннинг маиший сигнализаторини тузилиши ва ишлаш
принципи…………………………………………………………………….
68
3.2. Метанни аниқловчи сигнализаторнинг метрологик
кўрсатгичларини ўрганиш............................................................................
70
Учинчи боб бўйича хулосалар...................................................................... 77
4-Боб. МЕТАННИ АНИҚЛОВЧИ ЯРИМЎТКАЗГИЧЛИ СЕНСОРЛАР
ИШЛАБ ЧИҚИШ ВА УЛАРНИНГ МЕТРОЛОГИК ТАВСИФЛАРИНИ
ЎРГАНИШ.......................................................................................................
78
4.1.Табиий газ ва метанни аниқловчи яримўтказгичли сенсорлар учун
металл оксидлари асосида газ сезгир нанокомпозит плёнкалар синтези
78
4.2. Метанни аниқловчи яримўтказгичли сенсорни ишлаб чиқиш........... 87
4.3. Яримўтказгичли метанни аниқловчи сенсорнинг метрологик
кўрсатгичларига турли омиллар таъсирини ўрганиш.................................
89
4.3.1. Яримўтказгичли метанни аниқловчи сенсорнинг сезгирлигига
ҳароратнинг таъсири.....................................................................................
89
4.3.2. Метан ва табиий газни аниқлашда яримўтказгичли сенсор
сигналининг ўзгариш динамикасини текшириш..........................................
93
4.3.3. Яримўтказгичли сенсорнинг метанга нисбатан сезувчанлиги....... 95
4.3.4. Метанни аниқловчи яримўтказгичли сенсор сигналининг
концентрацияга боғлиқлиги..........................................................................
97
4.3.5. Яримўтказгичли сенсорнинг ишлаш ресурси ва сигналининг
4
барқарорлигини текшириш........................................................................... 99
4.3.6. Метанни аниқловчи яримўтказгичли сенсорнинг селективлигини
аниқлаш...........................................................................................................
102
Тўртинчи боб бўйича хулосалар.................................................................... 105
5-боб. МЕТАННИНГ МОНИТОРИНГИ УЧУН ТЕРМОКАТАЛИТИК
ВА ЯРИМЎТКАЗГИЧЛИ СЕНСОРЛАРГА АСОСЛАНГАН ИККИ
КАНАЛЛИ ГАЗ АНАЛИЗАТОРИ (ТЯГ-CН4
).............................................
106
5.1. ТЯГ-CН4
нинг тузилиши ва ишлаш принципи.................................... 106
5.2. МЕТАННИ АНИҚЛОВЧИ ТЯГ-CН4
газ анализаторининг
метрологик тавсифларига турли омилларнинг таъсири............................
108
Бешинчи боб бўйича хулосалар................................................................... 115
ХУЛОСА........................................................................................................ 116
Фойдаланилган адабиётлар.......................................................................... 118
Иловалар......................................................................................................... 131


