КИРИШ.......................................................................... 8-18
I-БОБ. КАРТОШКА ЎСИМЛИГИ ВИРУСЛАРИ ВА
УЛАРГА ТАЪСИР ЭТУВЧИ ЭКОЛОГИК
ОМИЛЛАР ҲАМДА ИНФЕКЦИЯДАН
ҲИМОЯЛАНИШ ЙЎЛЛАРИ.................................... 19-51
1.1-§ Картошка вируслари ва уларнинг хусусиятлари........ 19-36
1.1.1. Картошка ўсимлигини касаллантирувчи
вирусларнинг умумий тавсифи ....................... 19-27
1.1.2. Картошка вирусларининг систематик ўрни
ва Potexvirus авлоди вакилларига қисқача
тавсиф…............................................................. 28-32
1.1.3. Картошка вирусларининг «табиий ўчоқ»
тури ва вирус эпифитотийси
ривожланишининг биологик асосслари.......... 32-36
1.2-§ Ўсимликларнинг инфекциядан ҳимояланиш
йўллари ва уларнинг аҳамияти..................................... 36-51
1.2.1. Ўсимликларнинг инфекциядан ҳимояланиш
жараёнида иштирок этувчи метоболитлар ва
уларнинг таъсири............................................... 37-43
1.2.2. Ўсимлик пероксидазасининг хусусиятлари,
классификaцияси, молекуляр ва каталитик
хусусиятлари...................................................... 43-51
II-БОБ. КАРТОШКА ВИРУСЛАРИНИ АЖРАТИШ,
ТОЗА ПРЕПАРАТИНИ ОЛИШ, СПЕЦИФИК
ЗАРДОБ ТАЙЁРЛАШ ВА ДИАГНОСТИКА
УСУЛЛАРИ………………………………………….. 52-75
2.1-§ Тоза вирус препарати ва у асосида вирусга
специфик зардоб таёрлаш усулларининг
характеристикаси........................................................... 52-60
2.1.1. Картошка Х-вирусининг тоза препаратини
олиш усулларининг тавсифи............................ 52-57
2.1.2. Специфик зардоб олиш усуллари ва
уларнинг хусусиятлари..................................... 57-60
2.2-§ Фитовируслар диагностикасида қўлланиладиган
усуллар ва уларнинг тавсифи....................................... 61-75
2.2.1. Иммунологик усуллар ва уларнинг
сезгирлиги ҳамда фитовируслар 3
диагностикасидаги роли.................................... 61-67
2.2.2. Молекуляр-генетик усуллар ва уларнинг
вируслар диагностикасида қўлланилиши........ 67-75
III-БОБ. ТАДҚИҚОТЛАР УЧУН ФОЙДАЛАНИЛГАН
МАТЕРИАЛЛАР ВА УСЛУБЛАР............................ 76-95
3.1-§ Диссертaция ишини бажаришда қўлланилган
материаллар, реактивлар ва ўсимликлар ҳамда
уларни касаллантириш.................................................. 76-77
3.1.1. Ўсимликларга механик усулда вирус
юқтириш............................................................. 76-77
3.1.2. Ўсимликларнинг касалланиш даражасини ва
вируснинг ҳосилдорликка зарарини аниқлаш 77
3.2-§ Тоза вирус препарати ва унинг хусусиятларини
ўрганиш........................................................................... 77-80
3.2.1. Картошка Х вирусини биологик тозалаш....... 77-78
3.2.2. КХВнинг тоза препаратини физик-кимёвий
усуллар ёрдамида олиш..................................... 78-79
3.2.3. Спектрофотометрия усули ёрдамида вирус
препаратини анализ қилиш............................... 80
3.2.4. Электрон микроскопия усулида вирусларни
аниқлаш............................................................... 80
3.3-§ Юқори спецификли зардоб тайёрлаш ва унинг
хусусиятларини ўрганиш.............................................. 81-82
3.3.1. КХВга специфик зардоб тайёрлаш.................. 81
3.3.2. Иккиёқлама иммунодиффузия усули
ёрдамида зардоб титрини аниқлаш.................. 81-82
3.4-§ Иммунологик усуллар ёрдамида картошка
вирусларини аниқлаш.................................................... 82-86
3.4.1. Иммунологик усуллар сезгирлигини қиёсий
ўрганиш............................................................... 82
3.4.2. ИФА учун намуна йиғиш ва ўсимлик
вирусларини диагностика қилиш..................... 82-84
3.4.3. ИФА натижаларини қайд этиш ва вирус
миқдорини аниқлаш.......................................... 84-85
3.4.4. Нитроцелюлоза мембранасида
иммуноблотинг усули ёрдамида КХВни
диагностика қилиш............................................ 85-864
3.5-§ Ўсимлик пероксидазасини ажратиш ва
хусусиятларини ўрганиш.............................................. 86-89
3.5.1. Ўсимлик пероксидазасини аниқлаш учун
намуна тайёрлаш................................................ 86
3.5.2. Пероксидаза ферментини аниқлаш учун
субстрат тайёрлаш……………………………. 86-87
3.5.3. А.Н. Бояркин усули ёрдамида пероксидаза
активлигини аниқлаш........................................ 87
3.5.4. Ўсимлик ҳужайраси билан боғланган ва
эркин пероксидаза миқдорини ўрганиш.......... 87-88
3.5.5. Пероксидаза фаоллигини ФЭК ёрдамида
аниқлаш.............................................................. 88-89
3.5.6. КХВ билан касалланган ўсимликларда
пероксидаза динамикасини ўрганиш............... 89
3.6-§ Картошка вирусларига турли экологик омилларнинг
таъсирини аниқлаш........................................................ 89-91
3.6.1. КХВга ҳароратнинг таъсирини ўрганиш......... 89
3.6.2. КХВнинг охирги суюлиш даражасини
аниқлаш............................................................... 90
3.6.3. Картошка вирусларининг резерватор
ўсимликларини аниқлаш................................... 90
3.6.4. КХВнинг ўсимлик баргидаги пигмент
миқдорига таъсирини аниқлаш........................ 90-91
3.7-§ ПЗР усули ёрдамида КХВни ўрганиш ва таҳлил
қилиш.............................................................................. 91-95
3.7.1. KXВнинг геном РНКини олиш........................ 91-92
3.7.2. Умумий РНКни ажратиб олиш......................... 92
3.7.3. Тескари транскрипция усулида кДНК олиш... 92-93
3.7.4. ПЗР усулида КХВни диагностика қилиш........ 93-94
3.7.5. Геном 3'-учлари кетма-кетлигини аниқлаш.... 94-95
3.7.6. Нуклеотид ва аминокислота кетма-кетлиги
таҳлили ............................................................... 95
IV-БОБ. КАРТОШКА Х ВИРУСИНИ АЖРАТИШ,
ХУСУСИЯТЛАРИНИ ЎРГАНИШ ВА ТОЗА
ПРЕПАРАТИНИ ОЛИШ ҲАМДА СПЕЦИФИК
ЗАРДОБ ТАЙЁРЛАШ................................................. 96-1485
4.1-§ Картошка Х вируси «некротик» изолятининг
биологик хусусиятларини ўрганиш............................. 96-122
4.1.1. КХВн изолятининг тест-индиктор
ўсимликлардаги касаллик аломатларини
ўрганиш............................................................... 96-101
4.1.2. Вируснинг ўсимлик баъзи морфофизиологик хусусиятларига таъсирини
аниқлаш.............................................................. 102-109
4.1.3. КХВн изоляти билан касалланган ва соғлом
ўсимликлардаги пероксидаза ферменти
миқдорининг ўзгариш динамикасини
ўрганиш............................................................. 109-115
4.1.4. КХВн изоляти физик-кимёвий
хусусиятларини қиёсий ўрганиш орқали
штаммга хос белгиларини аниқлаш............... 115-118
4.1.5. КХВнинг циркуляцияси ва “табиий ўчоқ”
турини аниқлаш................................................. 118-122
4.2-§ КХВн изолятини ажратиш ва тоза препаратини
тайёрлаш......................................................................... 122-137
4.2.1. Картошка Х-вирусини ажратиш, биологик
тозалаш ва концентрлаш.................................. 122-128
4.2.2. КХВн изолятини ажратиш ва унинг
тозаланган препаратини тайёрлаш................... 128-137
4.3-§ КХВн изолятига поликлонал антитана тутувчи
зардоб тайёрлаш ва хусусиятини ўрганиш.................. 137-148
4.3.1. Вирусга специфик зардоб тайёрлаш ва
иммунокимёвий хусусиятларини ўрганиш..... 137-143
4.3.2. КХВн изолятига тайёрланган зардобнинг
вирус диагностикасида қўлланилиши............. 143-148
V-БОБ. КХВНИ ИММУНОЛОГИК ВА МОЛЕКУЛЯРГЕНЕТИК УСУЛДА ДИАГНОСТИКА ҚИЛИШ
ҲАМДА УНИНГ ФИЛОГЕНЕТИК АНАЛИЗИ.... 149-182
5.1-§ Нитроцелюлоза мембранасида иммуноблотинг ва
иммунофермент анализи усуллари ёрдамида
картошка вирусларининг хусусиятларини
ўрганиш........................................................................... 149-1646
5.1.1. Турли иммунологик усуллар сезгирлигини
КХВ антигени асосида аниқлаш....................... 149-153
5.1.2. Картошка Х ва Y-вирусларининг баъзи
ҳудудларда тарқалиш даражасини аниқлаш... 153-158
5.1.3. КХВнинг табиий-резерватор ўсимликларини
НЦМда иммуноблотинг усули ёрдамида
аниқлаш............................................................... 159-164
5.2-§ Молекуляр-генетик усуллар ёрдамида КХВнинг
хусусиятларини ўрганиш ва унинг таҳлили................ 164-182
5.2.1. КХВн изолятини ҚT-ПЗР усули ёрдамида
диагностика қилиш............................................ 165-167
5.2.2. Ўзбекистон иқлим шароитидан ажратилган
КХВн изолятини ORFs5 гени асосида
ўрганиш ва филогенетик таҳлил қилиш.......... 168-177
5.2.3. КХВн изоляти оқсил қобиғи аминокислота
таркибининг қиёсий таҳлили............................ 177-182
ХОТИМА....................................................................... 183-190
ХУЛОСАЛАР ВА АМАЛИЙ ТАВСИЯЛАР........... 191-194
АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ......................................... 195-220
ИЛОВАЛАР.................................................................. 221-230


